19-2-2009 - Stemmen met je mond
19-2-2009
Op uitnodiging van Biologica en IUCN deed onderzoeksjournalist Michael Pollan vorige week Nederland aan. Zijn boeken 'The Omnivore's Dilemma' en 'In Defense of Food' (vertaald als 'Een pleidooi voor echt eten') zijn bestsellers. Zijn visie op de landbouw- en voedingsindustrie is spraakmakend. Hij hekelt het zogenaamde 'nutritionisme', het eindeloos uiteen rafelen en weer samenvoegen van voedingscomponenten, en legt structuren onder de landbouw- en voedingsindustrie bloot.
Zijn kijk op de landbouw en voeding illustreerde hij met een ervaringsverslag van een reis. Eerst reed hij door eindeloze akkers goudgeel maïs, toen werd hij opgeschrikt door een enorme stank en twee kilometer verderop reed hij door een zwart landschap met 75.000 stuks vleesvee. Toen pas legde hij de link: de massale consumptie van goedkoop vlees veroorzaakt enorme monoculturen. De overheid stimuleert dit: op 5 gewassen, waaronder maïs, tarwe, soja en aardappelen wordt subsidie gegeven. Dus gaat iedereen die gewassen telen in zo groot mogelijke hoeveelheden. In Ohio wordt 95% van het land voor de industriële landbouw ingezet, met boerderijen van 20.000 hectare. De boer stuurt vanuit een bunker zijn bespuitingsprogramma (water, voedingstoffen en bestrijdingsmiddelen). Sommige middelen zijn zo giftig dat de boer en zijn medewerkers pas na 5 dagen het land weer kunnen betreden. De monoculturen leiden tot een eenzijdigheid van onze voeding.
Pollan heeft onderzoek naar koolstofsamenstelling van voeding laten uitvoeren. Daaruit bleek dat vlees voor 75% uit maïs bestaat, dat alle bakproducten veel maïs bevatten (want gebakken in maïsolie), dat de frisdranken, koekjes en snacks vol maïs zitten (want gezoet met maïssuiker). Zo eten Fastfood eters een dieet dat vrijwel geheel uit maïs bestaat. Deze structuur is volgens Pollan voortgekomen uit een combinatie van zaadveredeling (er ontstaan hybride rassen = geen zaadproducerend ras), de stikstofproductie voor kunstmest en de subsidie op gewassen als maïs. Op deze drie pijlers zijn industrieën gebouwd, die veel geld opleveren. Helaas zitten er ook hoge kosten aan vast: vervuiling van het milieu, verspilling van water en energie, sterk stijgende gezondheidskosten (obesitas, diabetes 2, hart en vaatziekten, ...) en uiteraard de miljardensubsidies vanuit de overheid.
De voedingsindustrie zal de ommekeer niet brengen, stelt Pollan, want zij wordt voortgedreven om meer te verdienen. 'De enige die het systeem kan keren is de consument? wat een rotwoord is dat toch, laten we hem "co-producer" noemen. De co-producer stemt met zijn mond en stelt duurzame boeren, zoals de biologische boeren, in staat om echt eten te produceren.'
Vroeger wisten mensen hoe ze moesten eten, maar de dieetregels die van generatie op generatie zijn doorgegeven, zijn verwrongen en vervormd door de marketeers van de voedingsmiddelenindustrie, door zogenaamde voedingsdeskundigen en door de media. Het gevolg is dat we dolen door een landschap van voedselachtige substanties die om het hardst gillen dat ze goed voor ons zijn. Echt eten verdwijnt uit beeld om...
